پس از 15 سال، دوره مدیریت تیم کوک بهعنوان مدیرعامل اپل به پایان میرسد. کوک در 24 آگوست 2011 و پس از کنارهگیری استیو جابز به این سمت رسید و حالا در 31 آگوست 2026 آخرین روز حضور او در جایگاه CEO اپل است. از فردا، 1 سپتامبر، جان ترنوس، مدیر ارشد مهندسی سختافزار اپل، رسماً جایگزین او خواهد شد. اپل این انتقال مدیریتی را پیشتر در آوریل امسال اعلام کرده بود و حالا زمان اجرای رسمی آن فرا رسیده است.
این تغییر را نمیتوان یک جابهجایی عادی در ساختار مدیریتی اپل دانست. تیم کوک طولانیترین دوره مدیریت اپل پس از بازگشت استیو جابز را پشت سر گذاشت و شرکتی را تحویل جان ترنوس میدهد که از نظر ارزش بازار، درآمد، تعداد دستگاههای فعال و گستردگی خدمات، با اپل سال 2011 تفاوت بسیار زیادی دارد. همزمان، ترنوس در شرایطی مسئولیت اپل را برعهده میگیرد که شرکت وارد دورهای تازه و پرچالش، بهخصوص در زمینه هوش مصنوعی، شده است.
15 سالی که اپل را تغییر داد
وقتی تیم کوک در سال 2011 مدیرعامل اپل شد، ارزش بازار این شرکت حدود 350 میلیارد دلار بود. امروز ارزش اپل به چند تریلیون دلار رسیده و این شرکت یکی از ارزشمندترین کسبوکارهای تاریخ محسوب میشود. Financial Times گزارش میدهد ارزش بازار اپل در دوره مدیریت کوک بیش از 2000 درصد رشد کرده و شرکت در این مدت بیش از 1 تریلیون دلار نیز به سهامداران بازگردانده است.
اما میراث کوک فقط با ارزش سهام قابل اندازهگیری نیست. او اپل را از شرکتی که بخش عمده هویتش به فروش سختافزار وابسته بود، به یک اکوسیستم عظیم از سختافزار، نرمافزار و خدمات تبدیل کرد.
در دوران مدیریت او، سرویسهایی مانند Apple Music، Apple Pay و Apple TV+ توسعه پیدا کردند و بخش Services به یکی از مهمترین منابع درآمد اپل تبدیل شد. طبق گزارش Financial Times، تعداد مشترکان پرداختکننده خدمات اپل اکنون به حدود 1.5 میلیارد نفر رسیده است.
Apple Watch و AirPods؛ دو محصول مهم دوران کوک
یکی از مهمترین چالشهای تیم کوک این بود که پس از استیو جابز، اپل بتواند محصولات کاملاً جدیدی را وارد بازار کند.
دو نمونه مهم در این دوره Apple Watch و AirPods بودند.
Apple Watch در سال 2015 وارد بازار شد و بهتدریج به یکی از مهمترین محصولات پوشیدنی جهان تبدیل شد. چند سال بعد نیز AirPods توانست بازار هدفونهای بیسیم را متحول کند و به یکی از شناختهشدهترین محصولات اپل تبدیل شود.
این محصولات اهمیت ویژهای دارند، زیرا هر دو در دوره پس از استیو جابز متولد شدند و نشان دادند اپل میتواند بدون بنیانگذار فقید خود نیز دستههای محصولی جدید ایجاد کند. Financial Times نیز Apple Watch و AirPods را از موفقیتهای مهم دوران کوک میداند.
بزرگترین تحول پنهان؛ Apple Silicon
شاید یکی از مهمترین میراثهای فنی تیم کوک، پروژه Apple Silicon باشد. اپل در سال 2020 تصمیم گرفت استفاده از پردازندههای Intel را در مک کنار بگذارد و توسعه تراشههای اختصاصی خود را گسترش دهد. این تصمیم در ابتدا یک تغییر معماری مهم بود، اما نتیجه آن به اپل اجازه داد کنترل بسیار بیشتری روی عملکرد، مصرف انرژی و یکپارچگی سختافزار و نرمافزار مک داشته باشد.
تراشههای سری M به یکی از نقاط قوت اصلی محصولات مک تبدیل شدند و حتی به احیای بخش Mac کمک کردند. این تصمیم نمونهای از سبک مدیریتی کوک است: تمرکز بر کنترل زنجیره تأمین و فناوریهای کلیدی و سرمایهگذاری بلندمدت در زیرساختهایی که ممکن است نتیجه آنها چند سال بعد مشخص شود.
اپل در دوران کوک از چین فاصله گرفت؛ اما نه بهطور کامل
کوک پیش از مدیرعاملی اپل متخصص زنجیره تأمین بود و این تخصص در دوران مدیریت او تأثیر بسیار زیادی گذاشت.
اپل همچنان وابستگی قابلتوجهی به تولید در چین دارد، اما در سالهای اخیر تلاش کرده بخشی از تولید را به کشورهایی مانند هند منتقل کند. گزارشهای منتشرشده در سال 2026 نشان میدهند هند اکنون سهم قابلتوجهی از تولید آیفون را برعهده گرفته است، هرچند چین همچنان نقش بسیار مهمی در زنجیره تولید اپل دارد.
این موضوع در سالهای اخیر به یکی از مسائل استراتژیک مهم اپل تبدیل شده است؛ زیرا تنشهای تجاری میان آمریکا و چین، هزینههای تولید و ریسکهای ژئوپلیتیکی میتوانند مستقیماً بر بزرگترین محصول اپل یعنی iPhone تأثیر بگذارند.
اما میراث کوک بدون انتقاد نیست
دوران تیم کوک برای اپل فوقالعاده سودآور بود، اما همه منتقدان معتقد نیستند که اپل در زمینه نوآوری محصول نیز به اندازه ارزش مالی خود موفق بوده است.
یکی از مهمترین انتقادها، سرعت پایینتر اپل در حوزه هوش مصنوعی در مقایسه با رقبایی مانند Google، Microsoft و شرکتهای فعال در حوزه مدلهای زبانی است.
اپل در سالهای اخیر تلاش کرده Apple Intelligence و نسل جدید Siri را توسعه دهد، اما بخشی از وعدههای این شرکت با تأخیر مواجه شد و همین موضوع فشار بیشتری را بر مدیریت اپل وارد کرد. والاستریت ژورنال نیز یکی از مهمترین چالشهای پیش روی جان ترنوس را احیای سرعت نوآوری اپل، بهخصوص در حوزه AI، میداند.
بنابراین ترنوس در شرایطی وارد دفتر مدیرعامل اپل میشود که یکی از مهمترین پرسشها این است: آیا اپل میتواند در عصر هوش مصنوعی همان جایگاهی را پیدا کند که در عصر گوشیهای هوشمند داشت؟
جان ترنوس کیست؟
جان ترنوس برخلاف تیم کوک، سابقه اصلی خود را در عملیات و زنجیره تأمین نگذرانده است. او یک مهندس است و سالها در بخش سختافزار اپل فعالیت کرده است.
ترنوس در سال 2001 به اپل پیوست و در سالهای اخیر مسئولیت مهندسی سختافزار این شرکت را برعهده داشت. او در توسعه بسیاری از نسلهای جدید محصولات اپل نقش داشته و بهعنوان یکی از چهرههای کلیدی تیم طراحی سختافزار شناخته میشود.
اپل در آوریل 2026 رسماً اعلام کرد که ترنوس از 1 سپتامبر 2026 مدیرعامل خواهد شد و تیم کوک نیز به جایگاه Executive Chairman هیئتمدیره منتقل میشود. این انتقال با رأی unanimous هیئتمدیره و پس از یک فرایند برنامهریزی جانشینی بلندمدت انجام شده است.
انتخاب ترنوس از این جهت جالب است که اپل در حال ورود به دورهای است که سختافزار دوباره اهمیت ویژهای پیدا میکند؛ بهخصوص با توجه به پروژههای جدیدی مانند آیفون تاشو و نسلهای آینده دستگاههای پوشیدنی.
تیم کوک کاملاً اپل را ترک نمیکند
یک نکته مهم این است که عبارت «تیم کوک از اپل میرود» دقیق نیست. کوک از سمت CEO کنار میرود، اما همچنان در اپل باقی خواهد ماند و از 1 سپتامبر بهعنوان Executive Chairman هیئتمدیره فعالیت خواهد کرد. به این ترتیب، او همچنان در ساختار مدیریتی و استراتژیک شرکت حضور خواهد داشت.
این موضوع میتواند به انتقال نرمتر قدرت کمک کند. جان ترنوس قرار نیست کاملاً بدون ارتباط با تیم مدیریتی قبلی فعالیت کند و حضور کوک در هیئتمدیره میتواند در سالهای ابتدایی مدیریت او اهمیت داشته باشد.
فردای اپل چه شکلی خواهد بود؟
شاید مهمترین تفاوت میان اپلِ تیم کوک و اپلِ جان ترنوس در نوع چالشهایی باشد که پیش روی آنها قرار دارد.
کوک در سال 2011 شرکتی را تحویل گرفت که هنوز در حال گسترش انقلاب آیفون بود. مأموریت اصلی او این بود که این ماشین عظیم را مقیاسپذیرتر، سودآورتر و منظمتر کند. او در این زمینه عملکرد فوقالعادهای داشت.
اما ترنوس اپل را در دورهای تحویل میگیرد که رشد بازار گوشیهای هوشمند دیگر مانند سالهای اولیه نیست و رقابت اصلی به سمت هوش مصنوعی، محاسبات شخصی نسل بعد، دستگاههای پوشیدنی و فرمفاکتورهای جدید حرکت کرده است.
به همین دلیل، موفقیت ترنوس احتمالاً فقط با افزایش درآمد یا ارزش بازار سنجیده نخواهد شد. یکی از مهمترین معیارها این خواهد بود که آیا اپل میتواند محصول یا پلتفرمی را معرفی کند که مسیر صنعت فناوری را مانند iPhone در سال 2007 تغییر دهد.
آیفون تاشو؛ نخستین آزمون بزرگ؟
یکی از نخستین محصولات مهمی که میتواند دوران جدید اپل را تعریف کند، iPhone تاشو است. گزارشهای منتشرشده در سال 2026 نشان میدهند اپل در حال نزدیک شدن به ورود جدی به بازار گوشیهای تاشو است و این محصول میتواند یکی از مهمترین آزمایشهای استراتژی جدید شرکت باشد.
ترنوس از این جهت با موقعیت جالبی روبهروست: او از دل تیم سختافزار آمده و درک عمیقی از طراحی و مهندسی محصولات اپل دارد؛ اما باید نشان دهد میتواند فراتر از مدیریت مهندسی، یک شرکت چندتریلیوندلاری را در سطح استراتژیک هدایت کند.
پایان یک دوره، نه پایان حضور تیم کوک
31 آگوست 2026 را میتوان پایان دوران تیم کوک بهعنوان مدیرعامل اپل دانست، اما نه پایان حضور او در اپل.
کوک شرکتی را به جان ترنوس تحویل میدهد که در طول 15 سال مدیریت او از حدود 350 میلیارد دلار ارزش بازار به شرکتی با ارزش چند تریلیون دلار تبدیل شده، میلیاردها دستگاه در سراسر جهان فعال دارد، خدمات آن به بخش عظیمی از زندگی دیجیتال کاربران وارد شده و محصولاتی مانند Apple Watch، AirPods و Apple Silicon به بخشهای مهم اکوسیستم آن تبدیل شدهاند.
اما از فردا، فصل تازهای آغاز میشود.
جان ترنوس در 1 سپتامبر 2026 مدیرعامل اپل خواهد شد و نخستین CEO این شرکت پس از تیم کوک است. او شرکتی را تحویل میگیرد که از نظر مالی در اوج قدرت قرار دارد، اما برای حفظ این جایگاه باید پاسخهای تازهای برای هوش مصنوعی، نوآوری سختافزاری، تولید جهانی و نسل بعدی محصولات پیدا کند.
تیم کوک اپل را از دوران پس از استیو جابز عبور داد و آن را به یکی از قدرتمندترین شرکتهای تاریخ تبدیل کرد. حالا نوبت جان ترنوس است که نشان دهد آیا میتواند اپل را از دوران تیم کوک عبور دهد و وارد فصل بعدی تاریخ این شرکت کند یا نه.
