تیم کوک در آستانه پایان دوران 15 ساله خود بهعنوان مدیرعامل اپل، درباره چیزی صحبت کرده که شاید از هر محصول یا رکورد مالی مهمتر باشد: میراثی که از خود در اپل و دنیای فناوری باقی میگذارد. کوک در مصاحبهای با CBS News، وقتی از او پرسیده شد دوست دارد مردم دوران مدیریتش را با چه چیزی به یاد بیاورند، پاسخ داد که تعیین میراث یک مدیر وظیفه خود او نیست و دیگران باید درباره آن قضاوت کنند. با این حال، یک آرزو برای خودش دارد: اینکه مردم در نهایت بگویند او «مردی خوب و درستکار» بوده است.
این صحبتها در حالی مطرح شده که کوک تنها چند هفته دیگر در جایگاه مدیرعامل اپل باقی خواهد ماند. طبق برنامه رسمی اعلامشده از سوی اپل، John Ternus از 1 سپتامبر 2026 مدیرعامل جدید شرکت خواهد شد و کوک پس از آن به سمت Executive Chairman هیئتمدیره میرود. کوک قرار نیست کاملاً از اپل جدا شود و همچنان در برخی امور، از جمله تعامل با سیاستگذاران، به شرکت کمک خواهد کرد.
میراث تیم کوک در اپل چه خواهد بود؟
مقایسه دوران کوک با استیو جابز تقریباً اجتنابناپذیر است. جابز بیشتر با نوآوری، طراحی محصولات و تغییر مسیر صنایع مختلف شناخته میشود، اما کوک از همان ابتدا سبک مدیریتی متفاوتی داشت. او زمانی سکان اپل را در دست گرفت که شرکت به رهبری نیاز داشت که بتواند سازمانی بسیار بزرگ و پیچیده را مدیریت کند و همزمان رشد آن را ادامه دهد.
در دوران کوک، اپل از یک شرکت بزرگ فناوری به شرکتی با ارزش چند تریلیون دلار تبدیل شد و در کنار رشد آیفون، کسبوکار خدمات اپل نیز به یکی از بخشهای مهم شرکت تبدیل شد. Apple Watch، AirPods، Apple Silicon و گسترش خدماتی مانند Apple Music، iCloud و Apple Pay نیز در همین دوره شکل گرفتند یا به بخشهای بسیار مهمتری از اکوسیستم اپل تبدیل شدند. خود اپل نیز در پنجاهمین سال فعالیتش تأکید کرده که این دوره علاوه بر محصولات سختافزاری، شاهد گسترش سرویسها و تمرکز بیشتر بر حوزههایی مانند حریم خصوصی، سلامت و مسئولیت زیستمحیطی بوده است.
اما کوک در پاسخ به سؤال مربوط به میراثش، هیچکدام از این دستاوردها را به رخ نکشید. او ترجیح داد قضاوت نهایی را به دیگران واگذار کند؛ رویکردی که تا حد زیادی با شخصیت مدیریتی آرام و محتاط او در طول سالهای حضورش در اپل همخوانی دارد.
کوک میراث خودش را با اعداد و محصولات تعریف نکرد
این شاید جالبترین بخش صحبتهای کوک باشد. او میتوانست درباره افزایش ارزش اپل، رشد فروش آیفون، Apple Silicon یا ورود اپل به حوزههای جدید صحبت کند، اما به جای آن درباره شخصیت و نحوه رفتار خودش حرف زد.
کوک در پاسخ به سؤال خبرنگار CBS News گفت: «میراث شما را دیگران توصیف میکنند، نه خودتان.» سپس اضافه کرد که اگر مردم در پایان دوران مدیریتش بگویند او «مردی خوب و درستکار» بوده، احساس میکند به چیزی دست یافته است.
این نگاه با تصویری که از کوک طی سالهای گذشته شکل گرفته نیز همخوانی دارد. او برخلاف جابز، معمولاً مدیرعاملی کمحاشیه، محتاط و کمتر شخصیمحور بوده و بیشتر تلاش کرده اپل را بهعنوان یک سازمان بزرگ و چندلایه اداره کند تا اینکه خودش به چهره اصلی برند تبدیل شود.
البته میراث کوک بدون حاشیه هم نیست
با وجود تصویری که کوک از ارزشهای انسانی و اخلاقی خود ارائه میدهد، دوران مدیریت او بدون انتقاد نبوده است. یکی از بحثهای مهم سالهای اخیر، رابطه کوک و اپل با دولت آمریکا و بهخصوص تلاش این شرکت برای افزایش تولید در خاک ایالات متحده بوده است.
افتتاح مرکز تولید پیشرفته اپل در هیوستون، تگزاس که محل انجام همین مصاحبه نیز بود، بخشی از این رویکرد است. اپل در سالهای اخیر سرمایهگذاری بیشتری روی تولید در آمریکا انجام داده و کوک نیز برای پیشبرد این برنامه با سیاستمداران آمریکایی تعامل نزدیکی داشته است. همین موضوع باعث شده برخی منتقدان درباره مرز میان منافع تجاری اپل و مواضع سیاسی این شرکت سؤالهایی مطرح کنند.
در همین مصاحبه، Sabih Khan، مدیر عملیات اپل، نیز درباره افزایش قیمت برخی محصولات این شرکت توضیح داد و گفت افزایش بیسابقه قیمت حافظه در مدت کوتاه، یکی از عواملی است که بر هزینههای اپل تأثیر گذاشته است. او تأکید کرد اپل در حال همکاری با زنجیره تأمین خود برای پیدا کردن راهحل است.
حالا نوبت John Ternus است
انتقال مدیریت از کوک به John Ternus یکی از مهمترین تغییرات مدیریتی تاریخ معاصر اپل خواهد بود. تِرنوس که سالها مسئول مهندسی سختافزار اپل بوده، از 1 سپتامبر رسماً جای کوک را میگیرد و وارد دورهای میشود که اپل همزمان با تغییرات بزرگی در محصولات و فناوریهای خود روبهرو است.
این انتقال از یک جهت جالب است: کوک در سال 2011 در آستانه معرفی iPhone 4S و Siri مدیرعامل شد و حالا تِرنوس در شرایطی وارد این جایگاه میشود که اپل در آستانه معرفی نسل جدید آیفونها، توسعه جدیتر Apple Intelligence و احتمالاً ورود به دستههای محصول جدید قرار دارد. به همین دلیل، دوران جدید اپل از همان ابتدا با تصمیمهای بزرگی همراه خواهد بود.
کوک اما قرار نیست بهطور کامل از صحنه کنار برود. اپل اعلام کرده او بهعنوان Executive Chairman در هیئتمدیره باقی میماند و در برخی حوزهها همچنان به شرکت کمک خواهد کرد.
با این حال، وقتی کوک در چند هفته آینده برای آخرین بار از جایگاه مدیرعامل اپل کنار میرود، احتمالاً قضاوت درباره دوران او تازه جدیتر آغاز خواهد شد. اینکه میراث او را بیشتر با رشد بیسابقه اپل، گسترش خدمات، Apple Watch و Apple Silicon به یاد بیاوریم یا با سبک مدیریتی آرام، تمرکز بر سلامت و محیط زیست و تلاش برای حفظ جایگاه اپل در دورهای پیچیده، چیزی نیست که خود کوک بتواند تعیین کند.
شاید به همین دلیل پاسخ او به سؤال درباره میراثش اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ مدیری که 15 سال یکی از باارزشترین شرکتهای جهان را اداره کرده، در نهایت ترجیح میدهد موفقیتش را نه با تریلیونها دلار ارزش بازار یا تعداد آیفونهای فروختهشده، بلکه با این قضاوت ساده بسنجد که آیا انسان خوبی بوده است یا نه.
