شایان اویسقرن (Shayan Oveis Gharan)، استاد علوم کامپیوتر دانشگاه واشینگتن، موفق شد مدال آباکوس 2026 (IMU Abacus Medal) را از اتحادیه بینالمللی ریاضیات (IMU) دریافت کند؛ یکی از معتبرترین افتخارات جهان در حوزه علوم کامپیوتر نظری که هر 4 سال یکبار به پژوهشگران زیر 40 سال اعطا میشود. این جایزه در جریان کنگره بینالمللی ریاضیدانان (ICM 2026) در شهر فیلادلفیا به او اهدا شد.
کمیته داوران، دلیل انتخاب اویسقرن را استفاده خلاقانه از ابزارهای پیشرفته ریاضی برای حل مسائل بنیادی الگوریتمها عنوان کرده است؛ رویکردی که مرزهای علوم کامپیوتر نظری را فراتر از روشهای کلاسیک گسترش داده است. او در پژوهشهای خود از شاخههایی مانند احتمال، هندسه چندجملهای و نظریه گراف برای طراحی الگوریتمهای کارآمدتر استفاده کرده است.
شکستن رکوردی که نزدیک به نیم قرن پابرجا بود
یکی از مهمترین دستاوردهای شایان اویسقرن، ارائه الگوریتمی جدید برای مسئله فروشنده دورهگرد (Traveling Salesperson Problem) است؛ یکی از مشهورترین و دشوارترین مسائل علوم کامپیوتر.
او و همکارانش توانستند عملکرد الگوریتم کلاسیک Christofides را که حدود 50 سال بهترین راهحل تقریبی این مسئله محسوب میشد، بهبود دهند. این موفقیت یکی از مهمترین پیشرفتهای دهه اخیر در نظریه الگوریتمها به شمار میرود.
نقش مهم در توسعه الگوریتمهای نمونهگیری
فعالیتهای او تنها به مسئله فروشنده دورهگرد محدود نمیشود.
اویسقرن در زمینه:
- الگوریتمهای Markov Chain Monte Carlo (MCMC)
- اثبات Mihail–Vazirani Conjecture
- حل قویترین نسخه Mason’s Conjecture
- توسعه مفهوم Spectral Independence
نیز دستاوردهای مهمی داشته است؛ پژوهشهایی که امروزه در طراحی الگوریتمهای مدرن، یادگیری ماشین و تحلیل داده کاربرد گستردهای دارند.
از اصفهان تا دانشگاه واشینگتن
شایان اویسقرن متولد 1986 در اصفهان است. او پس از کسب مدال طلای المپیاد جهانی کامپیوتر (IOI) در سال 2004، تحصیلات خود را در رشته مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف آغاز کرد و سپس برای ادامه تحصیل به دانشگاه استنفورد رفت. او در سال 2013 مدرک دکترای علوم کامپیوتر خود را دریافت کرد و اکنون استاد دانشکده علوم کامپیوتر و مهندسی دانشگاه واشینگتن در سیاتل است.
مدال آباکوس چیست؟
مدال IMU Abacus معتبرترین جایزه جهان در حوزه علوم کامپیوتر نظری محسوب میشود و هر 4 سال یکبار به پژوهشگری زیر 40 سال اعطا میشود که دستاوردی تحولآفرین در جنبههای ریاضی علوم کامپیوتر داشته باشد.
این جایزه پیشتر با نام Nevanlinna Prize شناخته میشد و اکنون ادامه همان سنت علمی است. علاوه بر مدال، برنده جایزه نقدی €10,000 نیز دریافت میکند.
جمعبندی
کسب مدال آباکوس توسط شایان اویسقرن، تنها یک موفقیت شخصی نیست؛ بلکه یکی از مهمترین افتخارات علمی سال برای جامعه علوم کامپیوتر و ریاضیات به شمار میرود. پژوهشهای او در زمینه الگوریتمها، نظریه گراف و نمونهگیری تصادفی، تأثیر عمیقی بر پیشرفت علوم کامپیوتر مدرن گذاشته و نشان میدهد چگونه ترکیب شاخههای مختلف ریاضیات میتواند به حل پیچیدهترین مسائل محاسباتی منجر شود.
