اپل مشخص کرد اپلیکیشن‌ها در iPhone Duo چگونه کار خواهند کرد؛ از نمایشگر دوم تا رابط کاربری تطبیقی

معرفی iPhone Duo فقط یک اتفاق سخت‌افزاری برای اپل نبود. این شرکت با نخستین آیفون تاشوی خود عملاً با مسئله‌ای تازه روبه‌رو شده است: اپلیکیشن‌هایی که سال‌ها برای یک نمایشگر طراحی شده‌اند، حالا باید روی دستگاهی اجرا شوند که یک نمایشگر بیرونی، یک نمایشگر داخلی بزرگ‌تر، یک لولا در مرکز و حالت‌های مختلف باز و بسته شدن دارد. به همین دلیل اپل هم‌زمان با معرفی Duo، راهنمای رسمی جدیدی برای توسعه‌دهندگان منتشر کرده و در آن توضیح داده است که برنامه‌ها باید چگونه خودشان را با این فرم‌فاکتور تطبیق دهند.

اهمیت این موضوع بیشتر از یک دستورالعمل فنی برای برنامه‌نویسان است. نحوه اجرای اپلیکیشن‌ها تعیین می‌کند iPhone Duo در استفاده روزمره واقعاً یک دستگاه جدید و کاربردی باشد یا صرفاً آیفونی با نمایشگر تاشو. اگر کاربر بتواند برنامه‌ای را روی نمایشگر بیرونی باز کند، دستگاه را باز کند و بدون از دست دادن موقعیت، محتوا یا ابزارهای مورد نیاز به نمایشگر بزرگ‌تر منتقل شود، تاشو بودن دستگاه به بخشی از تجربه iOS تبدیل می‌شود. اپل دقیقاً روی همین مفهوم تمرکز کرده است.

اپل نمی‌خواهد برای هر حالت یک نسخه جداگانه از برنامه ساخته شود

یکی از نکات مهم راهنمای جدید اپل این است که توسعه‌دهندگان قرار نیست برای هر حالت iPhone Duo یک رابط کاملاً جدا طراحی کنند. اپل توصیه می‌کند برنامه‌ها به‌گونه‌ای ساخته شوند که با تغییر اندازه فضای در دسترس، خودشان را تطبیق دهند. در واقع، اگر یک اپلیکیشن از مؤلفه‌های استاندارد iOS و طراحی مبتنی بر اندازه‌های منعطف استفاده کند، بسیاری از تغییرات مورد نیاز برای Duo به‌صورت خودکار مدیریت خواهد شد.

در نمایشگر بیرونی، رابط کاربری در فضایی فشرده‌تر قرار دارد و در نمایشگر داخلی، فضای بیشتری برای محتوا در اختیار برنامه قرار می‌گیرد. بنابراین توسعه‌دهنده باید به‌جای وابسته شدن به عرض یا ارتفاع ثابت، از Size Class، Safe Area، Layout Margin و رابط‌های تطبیقی استفاده کند. اپل صراحتاً هشدار داده که طراحی مبتنی بر اندازه‌های ثابت، یکی از روش‌هایی است که در iPhone Duo می‌تواند خیلی سریع مشکل ایجاد کند.

این تصمیم از نظر اکوسیستم اهمیت زیادی دارد، چون اپل نمی‌خواهد فروشگاه نرم‌افزاری خود را با تعداد زیادی نسخه متفاوت از یک برنامه روبه‌رو کند. هدف این است که یک برنامه واحد بتواند در شرایط مختلف، چیدمان خودش را تغییر دهد.

Mail بهترین نمونه برای توضیح فلسفه iPhone Duo است

اپل برای توضیح این ایده یک نمونه بسیار ساده و قابل‌فهم ارائه کرده است: Mail.

وقتی iPhone Duo بسته است، برنامه Mail می‌تواند تنها یک بخش از رابط را نمایش دهد؛ برای مثال لیست ایمیل‌ها یا محتوای یک ایمیل. اما به‌محض اینکه دستگاه باز می‌شود، برنامه می‌تواند فضای بیشتر را به دو بخش تقسیم کند و لیست ایمیل‌ها را در یک سمت و محتوای ایمیل انتخاب‌شده را در سمت دیگر قرار دهد. کاربر همان برنامه را می‌بیند و همان روند کاری را ادامه می‌دهد، اما رابط متناسب با فضای جدید اطلاعات بیشتری ارائه می‌کند.

این مثال در واقع نشان می‌دهد اپل از iPhone Duo چه انتظاری دارد. قرار نیست کاربر بعد از باز کردن گوشی دوباره از صفر یاد بگیرد که برنامه چگونه کار می‌کند. منطق برنامه، اطلاعات و ابزارهای اصلی باید حفظ شوند و فقط سطح اطلاعات و مقدار فضای اختصاص داده‌شده به هر بخش تغییر کند. به همین دلیل اپل در راهنمای خود روی حفظ سلسله‌مراتب اطلاعات و تداوم وضعیت برنامه تأکید زیادی کرده است.

وقتی Duo باز می‌شود، فقط اندازه صفحه تغییر نمی‌کند

موضوع جالب‌تر در iPhone Duo این است که تغییر رابط کاربری صرفاً به «بزرگ‌تر شدن صفحه» محدود نمی‌شود. شکل فیزیکی دستگاه و نحوه گرفتن آن نیز روی طراحی اپلیکیشن اثر دارد.

Duo را می‌توان کاملاً باز کرد، نیمه‌باز نگه داشت یا روی یک سطح قرار داد و هرکدام از این وضعیت‌ها می‌تواند فضای متفاوتی برای نمایش محتوا ایجاد کند. به همین دلیل اپل مفهوم Device Poses را وارد راهنمای طراحی کرده است. توسعه‌دهندگان باید برنامه خود را طوری بسازند که تغییر این وضعیت‌ها باعث از بین رفتن محتوا، کنترل‌ها یا مسیر کاری کاربر نشود.

اپل حتی توصیه می‌کند هنگام تغییر حالت دستگاه، عناصر رابط تا حد امکان حرکت‌های کوچک و قابل پیش‌بینی داشته باشند. یعنی اگر گوشی را کمی تا کردید، قرار نیست ناگهان تمام رابط بازطراحی شود و دکمه‌ها به نقاط کاملاً متفاوت منتقل شوند. هدف این است که محتوا خود را با فضای جدید وفق دهد بدون اینکه کاربر احساس کند وارد یک برنامه دیگر شده است.

لولا حالا بخشی از منطق طراحی اپلیکیشن است

در یک گوشی معمولی، مرکز نمایشگر فقط بخشی از صفحه است؛ اما در Duo، لولا مستقیماً روی فضای قابل استفاده اثر می‌گذارد. وقتی دستگاه کاملاً باز است، نمایشگر داخلی یک سطح بزرگ یکپارچه را در اختیار برنامه قرار می‌دهد، اما هنگام نیمه‌باز شدن، قسمت مرکزی دستگاه تبدیل به ناحیه‌ای می‌شود که توسعه‌دهنده باید نسبت به آن حساس باشد.

اپل برای این مشکل مفهوم Reserved Regions را مطرح کرده است. بخشی از فضای نمایشگر ممکن است به دلیل دوربین، Dynamic Island یا لولا برای محتوای اصلی مناسب نباشد. برنامه‌ها باید این مناطق را بشناسند و عناصر مهم خود را طوری جابه‌جا کنند که چیزی زیر بخش‌های مشکل‌دار قرار نگیرد.

برای نمونه، در برنامه Notes می‌توان هنگام تغییر حالت دستگاه، عرض پنل فهرست یادداشت‌ها و بخش محتوای اصلی را تغییر داد تا هر دو بخش همچنان خوانا باقی بمانند. اپل نشان داده است که در حالت نیمه‌باز نیز پنل‌ها می‌توانند بدون از بین رفتن محتوا دوباره سازمان‌دهی شوند.

رابط کاربری iPhone Duo یک تغییر مهم دیگر دارد؛ کنترل‌ها به کناره‌ها می‌روند

یکی از عجیب‌ترین تفاوت‌های بصری Duo برای کاربرانی که به iOS معمولی عادت دارند، جای قرار گرفتن ابزارهای ناوبری و کنترل‌ها خواهد بود.

اپل در راهنمای رسمی خود توضیح داده که در نمایشگر بیرونی Duo، نوار ابزار، Tab Bar و دیگر کنترل‌هایی که معمولاً بالا یا پایین صفحه قرار می‌گیرند، به کناره نمایشگر منتقل می‌شوند. دلیل این تصمیم ساده است: نمایشگر بیرونی از نظر ارتفاع محدودتر است و اپل نمی‌خواهد بخش زیادی از فضای عمودی صرف دکمه‌ها و نوارهای کنترلی شود.

این چینش وقتی دستگاه باز می‌شود نیز تا حد زیادی حفظ می‌شود، به‌خصوص در حالت افقی. به این ترتیب، کاربر با تغییر وضعیت دستگاه مجبور نیست جای کنترل‌ها را دوباره پیدا کند. اپل این رفتار را یکی از الگوهای اصلی طراحی Duo می‌داند و حتی توصیه می‌کند توسعه‌دهندگان تا جای ممکن آن را تغییر ندهند.

در واقع، اپل می‌خواهد این جایگذاری کناری به یک زبان طراحی مشترک برای Duo تبدیل شود؛ درست مثل اینکه Tab Bar پایین صفحه در آیفون‌های معمولی بخشی از الگوهای آشنای iOS محسوب می‌شود.

Split View در Duo فقط برای باز کردن دو برنامه نیست

یکی از قابلیت‌های مهم iPhone Duo، Split View است و اپل راهنمای طراحی برنامه‌ها را مستقیماً با این قابلیت هماهنگ کرده است.

وقتی دو برنامه هم‌زمان روی نمایشگر داخلی باز هستند، هرکدام نوارهای کنترلی را در سمت بیرونی خود دریافت می‌کنند. در نتیجه برنامه سمت چپ کنترل‌هایش را در سمت چپ دارد و برنامه سمت راست کنترل‌هایش را در سمت راست. این تصمیم باعث می‌شود عناصر اصلی هر برنامه تا حد امکان نزدیک به همان بخشی باقی بمانند که کاربر با آن کار می‌کند.

جالب‌تر اینکه Split View فقط دو اپلیکیشن مختلف را پشتیبانی نمی‌کند. برای نمونه، کاربر می‌تواند دو پنجره از Safari را کنار هم داشته باشد و حتی ترکیب‌هایی از برنامه‌ها را به‌عنوان App Pair ذخیره کند تا بعداً سریع‌تر دوباره همان محیط کاری را باز کند.

این قابلیت برای iPhone اهمیت زیادی دارد، زیرا چندوظیفگی جدی تا پیش از این بیشتر ویژگی دنیای iPad محسوب می‌شد. Duo حالا عملاً بخشی از این تجربه را وارد آیفون می‌کند.

Partial Fold؛ جایی که اپلیکیشن باید با نحوه تا شدن گوشی کنار بیاید

یکی از حالت‌هایی که شاید در استفاده واقعی بسیار مهم شود، حالت نیمه‌باز است. در این وضعیت، کاربر ممکن است دستگاه را مانند یک کتاب کمی باز نگه دارد یا آن را روی سطحی قرار دهد. برنامه باید بدون اینکه اطلاعات مهم را پشت لولا قرار دهد یا عناصر اصلی را بیش از حد جابه‌جا کند، خودش را با فضای جدید وفق دهد.

اپل برای چنین شرایطی توصیه می‌کند منوها و هشدارها از ناحیه خم‌شدن دور شوند و در صورت نیاز ستون‌ها یا پنل‌های رابط تغییر اندازه دهند. نکته کلیدی دوباره همان است: حداقل تغییر لازم. اپل نمی‌خواهد حالت نیمه‌باز باعث شود رابط برنامه ناگهان کاملاً متفاوت شود.

این مسئله برای برنامه‌هایی مثل Notes، Mail و حتی ویرایشگرهای تصویری اهمیت زیادی خواهد داشت، زیرا در این برنامه‌ها حفظ جایگاه محتوا و ابزارها برای کاربر اهمیت بالایی دارد.

دوربین داخلی زیر نمایشگر هم روی طراحی اپلیکیشن اثر می‌گذارد

iPhone Duo فقط یک نمایشگر تاشو ندارد؛ نمایشگر داخلی آن یک دوربین جلوی زیر نمایشگر نیز دارد. این دوربین زمانی که استفاده نمی‌شود پنهان باقی می‌ماند، اما وقتی فعال شود بخشی از فضای رابط به آن اختصاص پیدا می‌کند.

اپل توصیه کرده برنامه‌ها به‌گونه‌ای طراحی شوند که هنگام فعال شدن دوربین، محتوای مهم از این ناحیه فاصله بگیرد. بنابراین توسعه‌دهندگان باید به Reserved Region مربوط به دوربین نیز توجه کنند و اجازه دهند رابط در صورت نیاز خودش را جابه‌جا کند.

این موضوع نشان می‌دهد اپل می‌خواهد توسعه‌دهندگان به جای طراحی رابط بر اساس یک تصویر ثابت از صفحه، به فضای واقعی و پویا فکر کنند.

بازی‌ها هم باید خودشان را با تمام حالت‌های Duo وفق دهند

اپل برای بازی‌ها نیز دستورالعمل مشخصی دارد. توسعه‌دهندگان می‌توانند بازی را روی حالت عمودی یا افقی قفل کنند، اما باید مطمئن شوند در وضعیت‌های مختلف دستگاه، تصویر به‌درستی فضای موجود را پر می‌کند. اپل ترجیح می‌دهد هنگام تغییر اندازه، نسبت تصویر تنظیم شود تا اینکه بخش‌های بزرگی از صفحه به شکل نوارهای خالی باقی بماند.

این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا بازی‌ها بیش از بسیاری از برنامه‌ها به نسبت تصویر و محل قرارگیری کنترل‌ها وابسته‌اند. اگر طراحی به‌خوبی انجام نشود، ممکن است کنترل‌های روی صفحه هنگام باز شدن Duo تغییر مکان زیادی داشته باشند یا بخشی از محیط بازی توسط لولا تحت تأثیر قرار گیرد.

در مقابل، اگر توسعه‌دهنده از سیستم‌های تطبیقی اپل استفاده کند، بازی می‌تواند به‌جای داشتن نسخه‌های جداگانه برای هر حالت، خود را به شکل طبیعی با اندازه جدید وفق دهد.

Netflix، Zoom و Slack از همان ابتدا برای Duo آماده شده‌اند

این تغییرات فقط روی کاغذ نیستند و چند اپلیکیشن بزرگ از همین حالا نمونه‌هایی از استفاده از نمایشگر بزرگ Duo را نشان داده‌اند.

Netflix امکان مرور Clips را روی نمایشگر بیرونی فراهم می‌کند و پس از باز کردن دستگاه، تجربه تماشای گسترده‌تری در اختیار کاربر قرار می‌دهد. در Zoom فضای بیشتر می‌تواند برای نمایش محتوای اشتراکی در کنار تصویر شرکت‌کنندگان استفاده شود و Slack نیز از نمایشگر داخلی برای نمایش فضای کاری بیشتر بهره می‌گیرد.

این نمونه‌ها مهم‌اند، زیرا تفاوت میان «برنامه‌ای که فقط روی Duo اجرا می‌شود» و «برنامه‌ای که برای Duo طراحی شده» را نشان می‌دهند. اپلیکیشن اول ممکن است صرفاً بزرگ‌تر شود، اما اپلیکیشن دوم از فضای اضافه برای افزایش اطلاعات قابل مشاهده و کاهش رفت‌وبرگشت میان صفحات استفاده می‌کند.

همین مسئله در نهایت می‌تواند مشخص کند که آیا Duo واقعاً بهره‌وری بیشتری از یک iPhone عادی دارد یا خیر.

اپل می‌خواهد توسعه‌دهندگان از همان الگوهای استاندارد iOS استفاده کنند

در نگاه اول ممکن است تصور شود ساخت برنامه برای یک گوشی تاشو نیازمند بازنویسی کامل اپلیکیشن است، اما پیام اصلی Apple Developer دقیقاً خلاف این است.

اپل می‌گوید اگر برنامه از SwiftUI یا UIKit استاندارد، NavigationSplitView، Split View، Safe Area، Size Class و مؤلفه‌های استاندارد نوار ابزار و Tab Bar استفاده کند، بخش بزرگی از سازگاری با Duo می‌تواند از طریق همان سیستم‌های موجود انجام شود.

این رویکرد برای توسعه‌دهندگان یک مزیت بزرگ محسوب می‌شود. به‌جای اینکه برای هر دستگاه جدید قوانین کاملاً متفاوتی یاد بگیرند، اپل تلاش کرده Duo را به ادامه منطقی سیستم Layout فعلی iOS تبدیل کند؛ با این تفاوت که حالا فضای بیشتری در اختیار برنامه قرار گرفته و شکل فیزیکی دستگاه پیچیده‌تر شده است.

البته این به معنی صفر بودن کار توسعه‌دهنده نیست. برنامه‌هایی که به اندازه‌های ثابت، موقعیت‌های ثابت یا طراحی قدیمی وابسته‌اند، احتمالاً نیاز به اصلاح دارند. اما برای اپلیکیشن‌هایی که از ابتدا بر اساس طراحی Responsive ساخته شده‌اند، مسیر بسیار ساده‌تر خواهد بود.

iPhone Duo می‌تواند شیوه طراحی اپلیکیشن‌های iOS را تغییر دهد

شاید مهم‌ترین بخش این خبر خود دستورالعمل‌های اپل نباشد؛ بلکه چیزی باشد که این دستورالعمل‌ها درباره آینده iOS می‌گویند.

اپل تا امروز توسعه‌دهندگان را عمدتاً به فکر کردن درباره اندازه‌های مختلف صفحه و Orientationهای مختلف عادت داده بود. اما Duo یک مرحله فراتر می‌رود: تغییر فیزیکی شکل دستگاه نیز بخشی از وضعیت رابط کاربری می‌شود.

یک برنامه باید بداند کاربر دستگاه را بسته، باز، نیمه‌باز یا در حالت خاصی قرار داده است و در عین حال اطلاعات را پیوسته نگه دارد. این موضوع به‌خصوص برای برنامه‌هایی مثل Mail، Notes، Safari، Files، Calendar و نرم‌افزارهای حرفه‌ای می‌تواند بسیار مهم باشد.

اگر این الگو موفق شود، احتمالاً در نسل‌های بعدی دستگاه‌های تاشوی اپل نیز ادامه پیدا خواهد کرد. در چنین شرایطی، توسعه برای یک اپل‌دیوایس دیگر فقط به پرسش «صفحه چند اینچ است؟» محدود نمی‌شود و پرسش جدید این خواهد بود که دستگاه در چه حالتی قرار دارد و کاربر در آن لحظه چه چیزی نیاز دارد ببیند.

موفقیت iPhone Duo به نرم‌افزار وابسته‌تر از چیزی است که به نظر می‌رسد

iPhone Duo از نظر سخت‌افزاری محصولی کاملاً متفاوت است، اما ارزش واقعی آن زمانی مشخص می‌شود که اپلیکیشن‌ها بتوانند از نمایشگر بزرگ داخلی، حالت نیمه‌باز و Split View استفاده کنند. اگر بیشتر برنامه‌ها صرفاً همان رابط معمول آیفون را روی سطح بزرگ‌تر نشان دهند، بخش بزرگی از مزیت Duo عملاً بلااستفاده خواهد ماند.

در مقابل، اگر توسعه‌دهندگان از راهکارهایی که اپل ارائه کرده استفاده کنند، Duo می‌تواند در بعضی سناریوها فاصله میان iPhone و iPad را کمتر کند. برنامه‌هایی مثل Mail می‌توانند اطلاعات بیشتری را هم‌زمان نمایش دهند، Safari می‌تواند چند پنجره داشته باشد، Zoom فضای کاری وسیع‌تری ارائه کند و برنامه‌های خلاقانه یا حرفه‌ای نیز می‌توانند از Split View و نمایشگر بزرگ‌تر استفاده بیشتری ببرند.

به همین دلیل، یکی از مهم‌ترین اتفاقات پس از عرضه iPhone Duo نه خود گوشی، بلکه سرعت سازگار شدن اپلیکیشن‌های محبوب با آن خواهد بود. سخت‌افزار اپل از روز اول وجود دارد، اما ارزش نرم‌افزاری آن به تدریج و با انتشار نسخه‌های جدید برنامه‌ها مشخص می‌شود.

در نهایت، راهنمای جدید اپل نشان می‌دهد که شرکت از توسعه‌دهندگان نمی‌خواهد برای iPhone Duo یک iOS جدید طراحی کنند؛ هدف این است که همان اصول iOS را وارد یک فرم‌فاکتور جدید کنند، جایی که نمایشگر می‌تواند باز شود، بسته شود یا در میانه کار تغییر شکل دهد. اگر این مدل طراحی همان‌طور که اپل انتظار دارد در برنامه‌های اصلی و محبوب جا بیفتد، iPhone Duo فقط یک آیفون تاشو نخواهد بود؛ بلکه می‌تواند شیوه طراحی اپلیکیشن‌های iOS را برای سال‌های آینده تغییر دهد.